Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, otizmin yaln\u0131zca \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131na \u00f6zg\u00fc bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, erken tan\u0131n\u0131n hayati \u00f6nemi, yeti\u015fkinlikte te\u015fhis s\u00fcre\u00e7leri ve toplumda do\u011fru bilinen bilim d\u0131\u015f\u0131 yanl\u0131\u015flara dair \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.
\n
Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesinin farkl\u0131 anabilim dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan uzman akademisyenler, Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu (OSB) ile ilgili toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla kapsaml\u0131 bir bilgilendirme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na imza att\u0131. Uzmanlar, otizmin n\u00f6rogeli\u015fimsel bir farkl\u0131l\u0131k oldu\u011funu vurgulayarak, bireylerin \u00e7ocukluktan yeti\u015fkinli\u011fe uzanan s\u00fcre\u00e7te ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklar ve sahip olduklar\u0131 potansiyeller \u00fczerine \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerde bulundu.
\n
E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u015eebnem P\u0131r\u0131ldar, otizmin s\u0131kl\u0131kla \u00e7ocuklukta tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen eri\u015fkin ya\u015flarda da te\u015fhis edilebildi\u011fine dikkat \u00e7ekti. Belirtilerin \u00e7ocukluktan itibaren mevcut oldu\u011funu ancak bazen maskelendi\u011fini ifade eden Prof. Dr. P\u0131r\u0131ldar, “Belirtiler daha hafif veya silik olabilir. Ki\u015finin sosyal becerileri geli\u015fmi\u015fse bu belirtileri kamufle edebilir. Ayr\u0131ca anksiyete, depresyon veya DEHB gibi e\u015flik eden di\u011fer psikiyatrik rahats\u0131zl\u0131klar \u00f6n plandaysa, otizmin \u00f6zg\u00fcn belirtileri g\u00f6zden ka\u00e7abilir. Kad\u0131nlar\u0131n sosyal becerilerinin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 ve duyusal hassasiyetleri maskeleme yeteneklerinin geli\u015fmi\u015f olmas\u0131, tan\u0131n\u0131n atlanmas\u0131na yol a\u00e7abilmektedir. Tan\u0131 s\u00fcreci klinik g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ve kapsaml\u0131 geli\u015fim \u00f6yk\u00fcs\u00fcne dayan\u0131yor. Tan\u0131n\u0131n erken konulmas\u0131; beceri e\u011fitimlerinin planlanmas\u0131, tetikleyici fakt\u00f6rlerin belirlenmesi ve e\u015flik eden rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Tan\u0131n\u0131n ertelenmesi, \u00f6zellikle ergenlik ve gen\u00e7lik d\u00f6neminde bireyin \u00f6zg\u00fcvenini ve kimlik geli\u015fimini olumsuz etkileyerek sosyal ili\u015fkilerini bozabilir. Bu noktada \u2018n\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik\u2019 kavram\u0131n\u0131 vurgulamak ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131n birer zenginlik oldu\u011funu kabul etmek, damgalaman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mekte yararl\u0131 olacakt\u0131r” dedi.<\/p>\n
“Ekran maruziyeti otizmin nedeni de\u011fil, bir tercihtir”
\n
\u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Sezen K\u00f6se, dil geli\u015fim gerili\u011finin her zaman otizm anlam\u0131na gelmedi\u011fini ancak mutlaka uzman bir de\u011ferlendirme gerektirdi\u011fini vurgulad\u0131. Ailelerin en \u00e7ok merak etti\u011fi ekran kullan\u0131m\u0131 konusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren Prof. Dr. K\u00f6se, “Otizm spektrumundaki \u00e7ocuklar\u0131n bilgi ve uyaran i\u015fleme sistemleri farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu \u00e7ocuklar sosyal uyaranlar yerine, daha tekd\u00fcze ve sosyal mesaj i\u00e7ermeyen ekran gibi uyaranlara y\u00f6nelme e\u011filimi g\u00f6sterirler. Yani ekran maruziyeti otizmin nedeni de\u011fil, otizmli \u00e7ocuklar\u0131n bir tercihi ve y\u00f6nelimidir. Tedavi s\u00fcrecinde sosyal temas\u0131n ve g\u00f6z temas\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, ekran maruziyetinin ise azalt\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. \u00d6zetle; uyaran eksikli\u011finin otizme yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bilimsel olarak kabul g\u00f6rmemektedir; as\u0131l s\u00fcre\u00e7, otizm spektrumundan etkilenen bireyin sosyal olmayan uyaranlar\u0131 tercih etmesidir. Ayr\u0131ca, ayr\u0131\u015ft\u0131rmak yerine kayna\u015ft\u0131rma e\u011fitimine odaklanmak bireyin yeti\u015fkinlikteki ya\u015fam kalitesini art\u0131r\u0131yor” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“A\u015f\u0131lar ve otizm aras\u0131nda hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131 yok”
\n
Erken tan\u0131n\u0131n tedavi ba\u015far\u0131s\u0131ndaki kritik rol\u00fcne de\u011finen \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Burcu \u00d6zbaran ise “Otizmde erken tan\u0131 ve m\u00fcdahale, tedavi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Ailelerin veya bak\u0131m verenlerin, \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimiyle ilgili en ufak bir \u015f\u00fcphe veya teredd\u00fct duymalar\u0131 halinde vakit kaybetmeden bir \u00e7ocuk psikiyatristine ba\u015fvurmalar\u0131 gerekir. Amac\u0131m\u0131z sadece tan\u0131 koymak de\u011fil, geli\u015fimsel duraksamalar\u0131 erkenden saptayarak m\u00fcdahale etmektir. Risk grubundaki \u00e7ocuklar\u0131 erken d\u00f6nemde te\u015fhis etti\u011fimizde, ileride bir tan\u0131 almalar\u0131na gerek kalmadan normal geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerini tamamlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabiliyoruz. Bu a\u00e7\u0131dan erken tan\u0131, \u015f\u00fcphelenme ve fark\u0131ndal\u0131k \u00e7ok de\u011ferlidir. Otizm, her bireyin farkl\u0131 \u00f6zellikler sergiledi\u011fi \u00e7ok geni\u015f bir yelpazedir. N\u00f6rogeli\u015fimsel bir bozukluk olan otizmde, beyindeki h\u00fccre ba\u011flant\u0131lar\u0131 normal geli\u015fimden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir; baz\u0131 alanlarda ba\u011flant\u0131lar \u00e7ok yo\u011funken, baz\u0131lar\u0131nda daha gev\u015fektir. Bu durum, baz\u0131 bireylerde duyusal hassasiyetlere veya yo\u011fun ilgi alanlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6zel yeteneklerin geli\u015fmesine zemin haz\u0131rlayabilir. Ancak her otizmli bireyin mutlaka \u00f6zel bir yetene\u011fi olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. \u00d6nemli olan, \u00e7ocu\u011fun var olan yeteneklerini ve ilgi alanlar\u0131n\u0131 i\u015flevsel bir \u015fekilde y\u00f6nlendirebilmektir. \u015eunu \u00e7ok net ifade etmeliyim ki; a\u015f\u0131lar ile otizm aras\u0131nda hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131 yoktur. T\u00fcrkiye, a\u015f\u0131lama konusunda k\u00f6kl\u00fc ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir sa\u011fl\u0131k sistemine sahiptir. A\u015f\u0131lar otizme yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 gibi, a\u015f\u0131laman\u0131n ihmal edilmesi \u00e7ocuklarda \u00e7ok daha ciddi hastal\u0131klara neden olabilir. Bilimsel ger\u00e7ek \u015fudur: A\u015f\u0131lar ve otizm aras\u0131nda hi\u00e7bir ili\u015fki bulunmamaktad\u0131r” dedi.<\/p>\n
“\u0130\u015f hayat\u0131nda ve sosyal ili\u015fkilerde ba\u015far\u0131 m\u00fcmk\u00fcn”
\n
E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Cenan Hepdurgun, “Otizmli bireyler do\u011fru y\u00f6nlendirme ile toplumda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 roller \u00fcstlenebilirler. Otizmin eri\u015fkinlikte ba\u015flam\u0131yor ancak bu d\u00f6nemde fark edilebiliyor. Otizmli bireyler g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini tan\u0131d\u0131klar\u0131nda; arkada\u015fl\u0131k, i\u015f ve aile hayat\u0131nda mutlu ba\u011flar kurabilirler. \u00d6zellikle k\u0131s\u0131tl\u0131 ilgi alanlar\u0131, baz\u0131 meslek dallar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir avantaja d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bilgisayar sekt\u00f6r\u00fc, bilim ve sanat alan\u0131nda d\u00fcnyaya y\u00f6n veren pek \u00e7ok ismin otizm spektrum \u00f6zelliklerine sahip oldu\u011fu bilinmektedir. Ki\u015fi, kendine uygun mesle\u011fi buldu\u011funda, d\u00fcnyan\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek d\u00fczeyde b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lara imza atabilir” diye konu\u015ftu.
\n
Ege \u00dcniversitesi uzmanlar\u0131, \u00e7ocukluktan itibaren takip edilen ve eri\u015fkinlikte yeni tan\u0131 alan bireyler i\u00e7in sosyal beceri ve e\u011fitim programlar\u0131 geli\u015ftirmeye, klinik uygulama ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarla ya\u015fam kalitesini art\u0131rmaya devam ettiklerini belirterek a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 sonland\u0131rd\u0131.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, otizmin yaln\u0131zca \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131na \u00f6zg\u00fc bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, erken tan\u0131n\u0131n hayati \u00f6nemi, yeti\u015fkinlikte te\u015fhis s\u00fcre\u00e7leri ve toplumda do\u011fru bilinen bilim d\u0131\u015f\u0131 yanl\u0131\u015flara dair \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulundu. Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesinin farkl\u0131 anabilim dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan uzman akademisyenler, Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu (OSB) ile ilgili toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":96076,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-96075","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96075"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96077,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96075\/revisions\/96077"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/96076"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}