{"id":93381,"date":"2026-03-11T10:34:49","date_gmt":"2026-03-11T07:34:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.egemtv.com\/?p=93381"},"modified":"2026-03-11T10:34:50","modified_gmt":"2026-03-11T07:34:50","slug":"cevresel-faktorler-kronik-bobrek-hastaligi-riskini-artiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.egemtv.com\/?p=93381","title":{"rendered":"\u00c7evresel fakt\u00f6rler kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131r\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k sorunu ilan edilen kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya genelinde milyonlarca insan\u0131 tehdit etmeye devam ediyor. Vaka say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015fta ve hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleme s\u00fcrecinde, \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin de belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor.<br \/>\n<br \/>D\u00fcnya genelinde yakla\u015f\u0131k 850 milyon, T\u00fcrkiye\u2019de ise yakla\u015f\u0131k 9 milyon eri\u015fkinde b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu tahmin ediliyor. Hafif derecedeki vakalar da hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019de yakla\u015f\u0131k her 6-7 eri\u015fkinden birinde bu hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtiliyor. Hastal\u0131k ilerledik\u00e7e ka\u015f\u0131nt\u0131, halsizlik, bulant\u0131, idrar yapma bozukluklar\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131 ve kas kramplar\u0131 gibi belirtiler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de 65 binin \u00fczerinde hastan\u0131n diyaliz makinelerine ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 3 bin 500 b\u00f6brek nakli yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kaydediliyor. Hava kirlili\u011fi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, su temininde ya\u015fanan sorunlar ve hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 de\u011fi\u015fimlerin b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor. Bu do\u011frultuda 2026 y\u0131l\u0131 D\u00fcnya B\u00f6brek G\u00fcn\u00fc temas\u0131 &#8220;B\u00f6brekler ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131&#8221; olarak belirlendi. B\u00f6brek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve riskleri en aza indirmek i\u00e7in 8 alt\u0131n kural \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kurallar; ideal kiloda olmak, tuz t\u00fcketimini azalt\u0131p sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmek, kan \u015fekeri ve bas\u0131nc\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutmak, yeterince su t\u00fcketmek, sigara kullanmamak, a\u011fr\u0131 kesici kullan\u0131m\u0131nda dikkatli olmak ve d\u00fczenli b\u00f6brek testi yapt\u0131rmak \u015feklinde s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00c7evre kirlili\u011fi b\u00f6brekleri vuruyor<br \/>\n<br \/>Ac\u0131badem Kent Hastanesi Nefroloji ve B\u00f6brek Nakli Uzman\u0131 Prof. Dr. H\u00fcseyin T\u00f6z, hastal\u0131\u011f\u0131n bilinen risk fakt\u00f6rlerinin \u00f6tesinde \u00e7evre kirlili\u011fi de\u011fi\u015fkeni \u00fczerinde de duruldu\u011funu aktararak, &#8220;Baz\u0131 \u00fclkelerde b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131 daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve daha h\u0131zl\u0131 ilerliyor. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re hava kirlili\u011finin, egzoz gazlar\u0131n\u0131n, orman yang\u0131nlar\u0131 sonucu da\u011f\u0131lan ve in\u015faat tozlar\u0131ndan kaynaklanan k\u00fc\u00e7\u00fck partik\u00fcllerin b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011fu belirlendi. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar insanlarda s\u0131v\u0131 kayb\u0131na neden olmakta. Susuzluk buna eklendi\u011finde ciddi bir dehidratasyon tablosuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nmakta ve bu durum b\u00f6brekleri olumsuz etkilemektedir. Suyun ve topra\u011f\u0131n a\u011f\u0131r metallerle kontamine olmas\u0131 b\u00f6brekler \u00fczerinde zararl\u0131 olmaktad\u0131r&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Risk gruplar\u0131na tarama uyar\u0131s\u0131<br \/>\n<br \/>B\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok sinsi ilerledi\u011fini ve erken evrelerde belirti vermedi\u011fini dile getiren Prof. Dr. T\u00f6z, &#8220;\u015eeker hastas\u0131, tansiyon y\u00fcksekli\u011fi olan, kilo fazlas\u0131 olan, ailesinde b\u00f6brek hastas\u0131 bulunanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ve ta\u015f hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filerin d\u00fczenli aral\u0131klarla kontrol edilmesi laz\u0131m. Bir doktor taraf\u0131ndan muayene edilmeli, tansiyon \u00f6l\u00e7\u00fclmeli, kanda kreatinin tahlili ve bir de idrar tahlili yap\u0131lmal\u0131. Asl\u0131nda bu basit tetkikler k\u00fc\u00e7\u00fck bir taramad\u0131r ve bize b\u00fcy\u00fck fikirler verebilir. Hastalar\u0131n ne oldu\u011funu ve i\u00e7eri\u011fini bilmedikleri bitkisel \u00fcr\u00fcnlerden de mutlaka uzak durmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyoruz&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Do\u011fal beslenme ve su t\u00fcketimi<br \/>\n<br \/>B\u00f6brek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in dikkat edilmesi gereken temel kurallara de\u011finen Prof. Dr. T\u00f6z, &#8220;\u0130deal kilomuzu korumal\u0131y\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fi\u015fmanl\u0131k b\u00f6bre\u011fe do\u011frudan zararl\u0131 bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Tansiyon ve \u015feker hastalar\u0131n\u0131n kan de\u011ferlerini kontrol alt\u0131nda tutmas\u0131 gerekiyor. Do\u011fal beslenmeli ve tuzdan kesinlikle uzak durmal\u0131y\u0131z. \u0130nsanlar susad\u0131k\u00e7a su i\u00e7meli, abart\u0131l\u0131 miktarda su t\u00fcketmemeli ancak susuz da kalmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca romatizmal a\u011fr\u0131 kesiciler ve anjiyografik i\u015flemlerde kullan\u0131lan baz\u0131 ila\u00e7lar b\u00f6bre\u011fe zarar verebilece\u011fi i\u00e7in doktor kontrol\u00fc olmadan kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Sigara her \u015feye oldu\u011fu gibi b\u00f6brekler i\u00e7in de zararl\u0131 bir etkendir ve b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kuvvetle \u00f6nerilir&#8221; dedi.<br \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k sorunu ilan edilen kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya genelinde milyonlarca insan\u0131 tehdit etmeye devam ediyor. Vaka say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015fta ve hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleme s\u00fcrecinde, \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin de belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor. D\u00fcnya genelinde yakla\u015f\u0131k 850 milyon, T\u00fcrkiye\u2019de ise yakla\u015f\u0131k 9 milyon eri\u015fkinde b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu tahmin ediliyor. Hafif derecedeki vakalar da&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":93382,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-93381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93383,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93381\/revisions\/93383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}