Mevsim ge\u00e7i\u015flerinde artan uyku sorunlar\u0131 ya\u015fam kalitesini olumsuz y\u00f6nde etkileyebiliyor. \u00d6zellikle sonbahar-k\u0131\u015f d\u00f6neminde g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla uyku bozukluklar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Medicana Sa\u011fl\u0131k Grubu Psikiyatri B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, bu durumun depresyon ve anksiyete belirtilerini tetikledi\u011fini s\u00f6yledi.
\n
Sonbaharda, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla birlikte uyku sorunlar\u0131 da g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kabiliyor. G\u00fcn i\u00e7inde odaklanmakta zorluk ve enerji d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ya\u015fan\u0131yor, s\u0131k s\u0131k uyku ihtiyac\u0131 do\u011fuyorsa, nedeni uyku bozuklu\u011fu olabiliyor. Medicana International \u0130zmir Hastanesi Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, uyku bozukluklar\u0131yla ba\u015fa \u00e7\u0131kma y\u00f6ntemlerini ve mevsim ge\u00e7i\u015flerinden etkilenmemenin yollar\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Melatonin sal\u0131n\u0131m dengesi bozulabilir
\n
\u00c7o\u011fu ki\u015fide mevsim ge\u00e7i\u015fi evresinde uykuyla ilgili problemler oldu\u011funu aktaran Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, “\u00d6zellikle sonbahar-k\u0131\u015f d\u00f6neminde bu \u015fik\u00e2yetler artar. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonbaharda g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 s\u00fcresi k\u0131sal\u0131r. Biz fark\u0131nda olmadan daha fazla karanl\u0131\u011fa maruz kal\u0131r\u0131z. Sabahlar\u0131 daha ge\u00e7 saatte g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ayd\u0131nlanmaya ba\u015flar. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc karanl\u0131k bir ortama a\u00e7mak, melatonin sal\u0131n\u0131m dengesini bozar. Melatonin uyku dengesini sa\u011flayan bir hormondur. Uyku biyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir ve sirkadiyen ritmimiz hormonlarla d\u00fczenlenir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 sabah uyan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda “uyan\u0131kl\u0131k hormonu” salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak uykudan kalk\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda h\u00e2l\u00e2 karanl\u0131k bir ortam varsa, ki\u015finin biyolojik saati g\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131na tam senkronize olamaz. V\u00fccut uyumu\u015f olsa bile ki\u015fi dinlenmemi\u015f hissedebilir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Uyku iyi al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda tablo daha da a\u011f\u0131rla\u015fabilir
\n
Sonbaharda hava bas\u0131nc\u0131 de\u011fi\u015fimi, s\u0131cakl\u0131k dalgalanmalar\u0131 ve g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 sonucu insanlarda serotonin d\u00fczeyinin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktaran Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, “Serotoninin d\u00fc\u015fmesiyle beraber insanlarda enerji kayb\u0131 ve yorgunluk olu\u015fabilir. \u00d6zellikle bu durum gece uykusunun iyi al\u0131nmamas\u0131yla daha da a\u011f\u0131rla\u015fabilir. G\u00fcnd\u00fcz uykulu olma hali, sersemlik ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artar. Mevsimsel duygu-durum bozuklu\u011fu dedi\u011fimiz bir tablo olu\u015fabilir. \u00d6zellikle depresyon ve anksiyete bozukluklar\u0131 gibi ruhsal sorunlarda mevsimsel dalgalanmalar g\u00f6zlenebilir. Sonbahar ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda depresif belirtiler artabilir. \u0130lkbahar d\u00f6neminde ise \u00f6zellikle bipolar bozuklu\u011fu olan ki\u015filerde manik veya hipomanik d\u00f6nemler daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle mevsimler ruhsal bozukluklar\u0131 tetikleyebilir. Tabii uyku bozukluklar\u0131n\u0131n sadece psikiyatrik nedenleri yoktur. Uyku apnesi, tiroit fonksiyon bozukluklar\u0131 gibi durumlar da uykuyu bozabilir. O y\u00fczden tetkiklerle de\u011ferlendirme yapmak gerekir” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
K\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye neden olabilir
\n
Uykunun \u00e7ok temel bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funu belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: “Uyku k\u00f6t\u00fcyse sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz sonu\u00e7lar olu\u015fabilir. Uykusuzlu\u011fa s\u0131kl\u0131kla depresif belirtiler, isteksizlik, keyif alamama, umutsuzluk ve mutsuzluk e\u015flik edebilir. Bunun yan\u0131nda anksiyete belirtileri s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca dikkat ve konsantrasyon sorunlar\u0131 \u00e7\u0131kabilir. Uykusuz bir gecenin ertesinde ki\u015fi kendini, sisli, dalg\u0131n ve tahamm\u00fcls\u00fcz hissedebilir. Uykusuzluk artt\u0131k\u00e7a sinirlilik ve gerginlik de artabilir. Bu s\u00fcre\u00e7 zamanla ki\u015finin motivasyonunu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, i\u015f ve okul performans\u0131n\u0131 azalt\u0131r. \u00d6\u011frenme kapasitesi bozulur \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni \u00f6\u011frenilen bilgilerin i\u015flenmesi uykuda ger\u00e7ekle\u015fir. Uzun vadede ki\u015finin \u00f6zg\u00fcveni sars\u0131labilir, sosyal izolasyon ve depresif duygular geli\u015febilir. Bu bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcd\u00fcr: D\u00fc\u015f\u00fcnceler uykuya engel olur, uyku ka\u00e7t\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnceler artar.”<\/p>\n
Uyku hijyenine dikkat etmek gerekir
\n
T\u00fcm bu sorunlar\u0131n ya\u015fanmamas\u0131 ad\u0131na uyku hijyenine dikkat etmek gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, “\u0130la\u00e7 kullanan ki\u015filerde bile uyku hijyeni sa\u011flanmazsa ilac\u0131n etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131 olur” dedi. Ya\u015far, \u015f\u00f6yle devam etti: “Her ak\u015fam benzer saatlerde yata\u011fa girmek, yatmaya yak\u0131n a\u011f\u0131r egzersiz yapmamak, saat 18.00\u2019den sonra \u00e7ay, kahve, kola gibi kafeinli i\u00e7ecekleri t\u00fcketmemek, \u0131l\u0131k du\u015f rahatlat\u0131yorsa uyumadan \u00f6nce almak, ancak uyar\u0131c\u0131 etki yap\u0131yorsa bundan ka\u00e7\u0131nmak, oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 22 derecenin alt\u0131nda tutmak, uyku k\u0131yafetlerinin rahat, \u00f6rt\u00fclerin hafif olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, odan\u0131n tamamen karanl\u0131k olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermek, gece lambas\u0131 kullanmamak, yatakta uzun s\u00fcre uykuya ge\u00e7ilemedi\u011fi durumlarda bir s\u00fcre kitap okumak, mavi ekran maruziyetini en az 1-2 saat \u00f6nceden kesmek uyku hijyeni i\u00e7in al\u0131nabilecek \u00f6nlemlerdendir.”<\/p>\n
Egzersizi ihmal etmeyin
\n
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle noktalad\u0131: “Ak\u015fam a\u011f\u0131r yemeklerden ka\u00e7\u0131nmak gerekir. Sabah g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda egzersiz veya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmak uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. G\u00fcn i\u00e7inde aktif olmak, basit egzersizler veya ev i\u015fleriyle hareketli kalmak gece uykusunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in \u00f6\u011fle aras\u0131nda 10-15 dakikal\u0131k y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler faydal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011frenciler ak\u015fam ge\u00e7 saatlere kadar ders \u00e7al\u0131\u015fmak yerine sabah erken \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih etmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc uyku \u00f6ncesi yo\u011fun zihinsel aktivite uyumay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. G\u00fcn i\u00e7inde uyunabilir ancak 20 dakikay\u0131 ge\u00e7memelidir. Daha uzun uyundu\u011funda gece uykusunu bozabilir.”
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mevsim ge\u00e7i\u015flerinde artan uyku sorunlar\u0131 ya\u015fam kalitesini olumsuz y\u00f6nde etkileyebiliyor. \u00d6zellikle sonbahar-k\u0131\u015f d\u00f6neminde g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla uyku bozukluklar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Medicana Sa\u011fl\u0131k Grubu Psikiyatri B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi M\u00fcge Ya\u015far, bu durumun depresyon ve anksiyete belirtilerini tetikledi\u011fini s\u00f6yledi. Sonbaharda, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla birlikte uyku sorunlar\u0131 da g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kabiliyor. G\u00fcn i\u00e7inde odaklanmakta zorluk…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-58975","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58977,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58975\/revisions\/58977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/58976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}