D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re, trafik kazalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u00fcr\u00fcc\u00fc yorgunlu\u011fu ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle meydana geliyor. Ya\u015far \u00dcniversitesi Lisans\u00fcst\u00fc E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc Yapay Zeka M\u00fchendisli\u011fi Ana Bilim Dal\u0131 Tezli Y\u00fcksek Lisans Program\u0131\u2019n\u0131n ilk mezunlar\u0131ndan biri olan Cennet Kocab\u0131y\u0131k G\u00fcr, tezinde bu soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm buluyor.
\n
Direksiyon ba\u015f\u0131nda uzun saatler ge\u00e7iren s\u00fcr\u00fcc\u00fclerde yorgunluk ve uyku hali, kazalara davetiye \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u00d6zellikle uzun yolculuk yapan s\u00fcr\u00fcc\u00fclerde, fark edilmeden geli\u015fen saniyelik dalg\u0131nl\u0131klar, g\u00f6zlerin kapanmas\u0131 veya reflekslerin yava\u015flamas\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lara yol a\u00e7abiliyor. Bu noktada, teknolojinin sundu\u011fu yapay zeka ve derin \u00f6\u011frenme \u00e7\u00f6z\u00fcmleri hayat kurtar\u0131c\u0131 bir rol \u00fcstleniyor. Dikkat uyar\u0131 sistemleri, y\u00fcz tan\u0131ma ve g\u00f6z takip kameralar\u0131 halihaz\u0131rda bir\u00e7ok ara\u00e7ta kullan\u0131l\u0131yor. S\u00fcr\u00fcc\u00fc yorgunlu\u011funun h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in g\u00f6rsel ve i\u015fitsel veri analizini entegre eden \u00e7ok modlu bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc izleme sistemi ile g\u00f6z durumu, esneme davran\u0131\u015f\u0131 ve konu\u015fma aktivitesini e\u015f zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiriliyor. Olu\u015fturulan sistem, uzun mesafe ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve filo y\u00f6netimi gibi bireysel s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri destekleyen teknolojilerde \u00f6nemli bir rol oynuyor.<\/p>\n
S\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc uyar\u0131yor
\n
Ya\u015far \u00dcniversitesi Lisans\u00fcst\u00fc E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc Yapay Zeka M\u00fchendisli\u011fi Ana Bilim Dal\u0131 Tezli Y\u00fcksek Lisans Program\u0131 mezunu Cennet Kocab\u0131y\u0131k G\u00fcr, “S\u00fcr\u00fcc\u00fc Yorgunlu\u011funun Tespiti i\u00e7in Ger\u00e7ek Zamanl\u0131 \u00c7ok Modlu Derin \u00d6\u011frenme Sistemi” adl\u0131 tezinde bu sistemlerin kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi ama\u00e7lad\u0131. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin yorgunluk belirtilerini ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak tespit etmeyi ama\u00e7layan bir sistem tasarlayan G\u00fcr, yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnt\u00fc tabanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerden farkl\u0131 olarak ses verisini dahil etti. Kamera ile s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00f6z hareketleri izleniyor; g\u00f6zlerin kapanmas\u0131, esneme ya da uyuklama gibi yorgunluk belirtileri tespit ediliyor. Mikrofon sayesinde ise s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn konu\u015fma durumu tespit ediliyor ve ekranda “konu\u015fuyor” uyar\u0131s\u0131 veriyor. Bu, s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn dikkatinin da\u011f\u0131lmas\u0131na neden olabilecek durumlar\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli bir avantaj sa\u011fl\u0131yor. B\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn hem g\u00f6rsel hem i\u015fitsel davran\u0131\u015flar\u0131 derin \u00f6\u011frenme algoritmalar\u0131yla bir araya getirilerek \u00e7ok daha g\u00fcvenilir bir yorgunluk analizi yap\u0131labiliyor.<\/p>\n
G\u00f6z hareketi, esneme ve konu\u015fma analizi
\n
BMC\u2019de Elektrik-Elektronik Sistem Tasar\u0131m M\u00fchendisi olarak Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan zorunlu hale getirilen Genel G\u00fcvenlik Y\u00f6netmeli\u011fi (General Safety Regulation) sistemlerinin ticari ara\u00e7larda devreye al\u0131nmas\u0131 s\u00fcrecinde aktif rol alan Cennet Kocab\u0131y\u0131k G\u00fcr, “Sistem yaln\u0131zca yorgunluk tespitleri yapmakla kalm\u0131yor; ayn\u0131 zamanda s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc de uyar\u0131yor. E\u011fer g\u00f6zlerin kapanmas\u0131, esneme, konu\u015fma ve uyku hali belirtileri saptan\u0131rsa ekranda g\u00f6rsel bir uyar\u0131 beliriyor ve ayn\u0131 anda sesli ikaz devreye giriyor. B\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn anl\u0131k fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131yor ve birka\u00e7 saniyelik dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir kazaya yol a\u00e7mas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi hedefleniyor. Sistem, g\u00f6z k\u0131rpma veya y\u00fcz ifadesi gibi bireysel g\u00f6stergelere odaklanan standart y\u00f6ntemlerin aksine, \u00fc\u00e7 temel davran\u0131\u015fsal i\u015fareti e\u015f zamanl\u0131 olarak de\u011ferlendiriyor: g\u00f6z durumu, esneme davran\u0131\u015f\u0131 ve konu\u015fma aktivitesi. E\u015f zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan sistem bile\u015fenleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme, ses analizi ve kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc mod\u00fclleri bulunuyor. G\u00f6rsel ve i\u015fitsel uyar\u0131lar s\u00fcr\u00fcc\u00fc yorgunlu\u011funu g\u00f6steriyor. Yap\u0131lan deneysel testlerin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, sistem de\u011fi\u015fen y\u00fcz pozisyonlar\u0131, ayd\u0131nlatma \u015fartlar\u0131 ve bireysel ifade farkl\u0131l\u0131klar\u0131 gibi de\u011fi\u015fkenlere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir kararl\u0131l\u0131kla \u00e7al\u0131\u015fabiliyor” dedi.<\/p>\n
“Hedefim bu sistemleri daha eri\u015filebilir hale getirmek”
\n
Genel G\u00fcvenlik Y\u00f6netmeli\u011fi sisteminin kademeli olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fini ve 2026 y\u0131l\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn uykuya dalma ve dikkat kayb\u0131 belirtilerini daha hassas \u015fekilde tespit eden ADDW (Geli\u015fmi\u015f S\u00fcr\u00fcc\u00fc Uyu\u015fuklu\u011fu ve Dikkat Uyar\u0131s\u0131) sisteminin devreye girece\u011fine dikkat \u00e7eken G\u00fcr, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\n
“S\u00fcr\u00fcc\u00fc yorgunlu\u011funu izleyen teknolojiler her ge\u00e7en g\u00fcn daha ileriye ta\u015f\u0131n\u0131yor. Ben de yapt\u0131\u011f\u0131m tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla bu geli\u015fen teknolojilere kendi katk\u0131m\u0131 ekleyerek, s\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcvenli\u011fini art\u0131racak daha etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler ortaya koymay\u0131 hedefledim. Yani asl\u0131nda akademik \u00e7al\u0131\u015fmam, do\u011frudan i\u015f hayat\u0131mda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m ger\u00e7ek bir ihtiyaca cevap verme hedefiyle \u015fekillendi. Teorik bilgilerle pratik m\u00fchendislik deneyimimi birle\u015ftirerek hem sekt\u00f6re hem de akademiye katk\u0131 sa\u011flayacak bir proje ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Benim i\u00e7in bu tez, yaln\u0131zca bir akademik zorunlulu\u011fu yerine getirmek de\u011fil; ayn\u0131 zamanda mevcut teknolojilerin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck bir ad\u0131m oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ara\u00e7larda benzer sistemler zaten bulunuyor, ancak benim hedefim bu teknolojileri daha g\u00fcvenilir, daha h\u0131zl\u0131 ve daha eri\u015filebilir hale getirmek. Geli\u015ftirdi\u011fim prototipin ilerleyen y\u0131llarda farkl\u0131 ara\u00e7 tiplerinde uyarlanarak s\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmaya ve kazalar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.”
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re, trafik kazalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u00fcr\u00fcc\u00fc yorgunlu\u011fu ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle meydana geliyor. Ya\u015far \u00dcniversitesi Lisans\u00fcst\u00fc E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc Yapay Zeka M\u00fchendisli\u011fi Ana Bilim Dal\u0131 Tezli Y\u00fcksek Lisans Program\u0131\u2019n\u0131n ilk mezunlar\u0131ndan biri olan Cennet Kocab\u0131y\u0131k G\u00fcr, tezinde bu soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm buluyor. Direksiyon ba\u015f\u0131nda uzun saatler ge\u00e7iren s\u00fcr\u00fcc\u00fclerde yorgunluk ve uyku hali,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54763,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-54762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54762"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54764,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54762\/revisions\/54764"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54763"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}