Yapay zekan\u0131n getirdi\u011fi yenilikler, kitleleri manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bug\u00fcn sosyal medyada dola\u015fan yapay zeka \u00fcretimi videolar, ciddi bir dezenformasyon tehdidi olu\u015fturuyor. Ya\u015far \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u00d6zlem Alik\u0131l\u0131\u00e7, bu bilgi kirlili\u011finden etkilenmemek ve yanl\u0131\u015f bilginin yay\u0131lmas\u0131na arac\u0131 olmamak i\u00e7in \u00f6nerilerde bulundu.
\n
Son g\u00fcnlerde sosyal medyada yay\u0131lan videolar, izleyicileri etkileyen ger\u00e7ek\u00e7ilikleriyle dikkat \u00e7ekiyor. Toplumun \u00e7ok az bir kesimi videolar\u0131n yapay zeka programlar\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlasa da bir\u00e7o\u011fu bu videolara inan\u0131yor. Sokak r\u00f6portaj\u0131ndan kaza ve afet g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine, politikac\u0131 ve \u00fcnl\u00fc ki\u015filerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan gelece\u011fe y\u00f6nelik kurgu haberlere \u00fcretilen sahte i\u00e7erikler bilgi kirlili\u011fi olu\u015fturuyor. Ya\u015far \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Halkla \u0130li\u015fkiler ve Reklamc\u0131l\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u00d6zlem Alik\u0131l\u0131\u00e7, “\u00d6ncelikle insanlar\u0131n, maruz kald\u0131klar\u0131 i\u00e7eri\u011fin sahte olabilece\u011fi konusunda \u015f\u00fcpheci olmas\u0131, izledi\u011fi veya dinledi\u011fi i\u00e7eri\u011fe dikkat etmesi ve sahtelik konusunda fark\u0131ndal\u0131k seviyesini art\u0131rmas\u0131 gerekiyor. Ard\u0131ndan sahte i\u00e7eri\u011fi nas\u0131l tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi gerekiyor. Yapay zeka ile \u00fcretilen t\u00fcm videolarda \u2019AI-Generated\u2019 veya \u2019Yapay zeka ile \u00fcretilmi\u015ftir\u2019 etiketi otomatik olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirilmeli. Konuyla ilgili kamu spotlar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131. Unutmay\u0131n, yapay zeka insanl\u0131\u011f\u0131n aynas\u0131d\u0131r; onu iyiye kullanmak da k\u00f6t\u00fcye kullanmak da bize ba\u011fl\u0131” dedi.<\/p>\n
Derin sahtecilik tehlikesi
\n
Yapay zeka ve derin \u00f6\u011frenme teknikleriyle haz\u0131rlanan, olduk\u00e7a ger\u00e7ek\u00e7i derin sahtecilik (Deepfake) videolar\u0131yla ilgili uyar\u0131larda bulunan Prof. Dr. \u00d6zlem Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\n
“D\u00fcnyada ve \u00fclkemizde bir\u00e7ok \u00f6nde gelen isme ait siyasi a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sahte g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturulmas\u0131, derin sahtecilik teknolojisinin kamuoyunu etkileme ve siyasi anlat\u0131lar\u0131 \u00e7arp\u0131tma potansiyeline \u00f6nemli \u00f6rnekler te\u015fkil etmektedir. Ayr\u0131ca maalesef ki bu durum, toplumsal kutupla\u015fmay\u0131 derinle\u015ftirebilir, siyasi manip\u00fclasyona zemin haz\u0131rlayabilir ve g\u00fcvenilir bilgi ekosistemini zedeleyebilir. Sadece bu y\u00f6nde de\u011fil finansal a\u00e7\u0131dan da b\u00fcy\u00fck tehditler te\u015fkil ediyor. Derin sahtecilik videolar\u0131 finansal doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yapmak amac\u0131yla da kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. YouTube\u2019da 237 milyon abonesi olan bir yay\u0131nc\u0131n\u0131n ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn, derin sahtecilik ile finansal doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yapan birileri taraf\u0131ndan ba\u015fka bir sosyal medya platformunda taklit edilmesi ve onun ad\u0131na bir cep telefonu markas\u0131n\u0131n en pahal\u0131 s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc hediye etme s\u00f6z\u00fc verilmesi bunun son \u00f6rneklerinden. Bu olaylar, her ya\u015ftan insan\u0131 hedef alan, yapay zeka ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lan doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 bizlerin ne kadar savunmas\u0131z kalabildi\u011fimizi g\u00f6steriyor.”<\/p>\n
“\u0130zleyicilerin \u015f\u00fcpheli olmas\u0131 gerekiyor”
\n
Sahte i\u00e7eriklere kar\u015f\u0131 neler yap\u0131labilece\u011finden bahseden Prof. Dr. Alik\u0131l\u0131\u00e7, “Bu konuyu bana g\u00f6re d\u00f6rt katmanda ele almak gerekiyor: \u015f\u00fcphe-dikkat-fark\u0131ndal\u0131k, bireysel e\u011fitim, kurumsal sorumluluk, teknik \u00f6nlemler ve yasal d\u00fczenlemeler. \u00d6ncelikle insanlar\u0131n, maruz kald\u0131klar\u0131 i\u00e7eri\u011fin sahte olabilece\u011fi konusunda \u015f\u00fcpheci olmas\u0131, izledi\u011fi veya dinledi\u011fi i\u00e7eri\u011fe dikkat etmesi ve sahtelik konusunda fark\u0131ndal\u0131k seviyesini art\u0131rmas\u0131 gerekiyor. Ard\u0131ndan sahte i\u00e7eri\u011fi nas\u0131l tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi gerekiyor. Ben buna \u2019e\u011fitim yoluyla insan m\u00fcdahalesi\u2019 ismini veriyorum. \u00d6rne\u011fin; videolardaki anormal detaylar, ses uyumsuzluklar\u0131 gibi, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdeki tuhaf mant\u0131k hatalar\u0131 gibi. Ama burada sadece bireylere y\u00fcklenmek yetmez; medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n toplumun dezenformasyonla m\u00fccadelesinde inisiyatif almas\u0131, bunun bir kurumsal vatanda\u015fl\u0131k g\u00f6revi oldu\u011funa inanmas\u0131 ve bu do\u011frultuda baz\u0131 aksiyonlar almas\u0131 gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, do\u011frulama mekanizmalar\u0131 olu\u015fturmas\u0131, bu videolar\u0131 payla\u015f\u0131rken konuyla ilgili bilgilendirici i\u00e7erik ve etiketleme yapmas\u0131 laz\u0131m. En nihayetinde kanunlar\u0131n da bu yeni manip\u00fclasyon y\u00f6ntemlerine h\u0131zl\u0131ca ayak uydurmas\u0131 gerekecek” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
“Kamuoyu yapay zeka kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7lenmeli”
\n
Derin sahtecilikle m\u00fccadelede insan unsurunun, \u00f6zellikle de e\u011fitimin rol\u00fcn\u00fcn vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu s\u00f6yleyen Prof. Dr. Alik\u0131l\u0131\u00e7, “Kritik olan, toplumun her kesiminde \u2019dijital \u015f\u00fcphecilik refleksi\u2019 olu\u015fturmak. Unutmay\u0131n, yapay zeka, insanl\u0131\u011f\u0131n aynas\u0131d\u0131r; onu iyiye kullanmak da k\u00f6t\u00fcye kullanmak da bize ba\u011fl\u0131. Bu m\u00fccadeledeki vurguyu kamuoyunu yapay zeka ile korkutmak yerine, yapay zeka kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7lendirmek \u00fczerine kurmal\u0131y\u0131z. Yapay zekay\u0131 d\u00fc\u015fman de\u011fil, kontrol edilmesi gereken bir ara\u00e7 olarak g\u00f6stermeliyiz. Yapay zeka okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in; okul m\u00fcfredatlar\u0131na dijital okuryazarl\u0131k dersleri eklenmeli. \u0130lk\u00f6\u011fretimden itibaren \u2019Medya ve Dijital Okuryazarl\u0131\u011f\u0131\u2019 ve \u2019Yapay Zeka G\u00fcvenli\u011fi ve Etik\u2019 dersleri zorunlu hale getirilmeli. Belediyeler, STK\u2019lar ve devlet kurumlar\u0131 i\u015f birli\u011fiyle ayn\u0131 okullardakine benzer e\u011fitimler planlanmal\u0131. \u00d6zellikle, dijital kullan\u0131m\u0131 y\u00fcksek olan 50 ya\u015f \u00fcst\u00fc gruba y\u00f6nelik projelerin \u00f6ncelikli olmas\u0131 gerekli. En \u00e7ok izlenen televizyon kanallar\u0131n\u0131n reklam ku\u015faklar\u0131nda kamu spotlar\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesi etkili olabilir. Yapay zeka ile \u00fcretilen t\u00fcm videolarda \u2019AI-Generated\u2019 veya \u2019Yapay zeka ile \u00fcretilmi\u015ftir\u2019 etiketi otomatik olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirilmeli. Teyit veya arama motorlar\u0131 kurulu\u015flar\u0131yla i\u015f birli\u011fi yap\u0131larak, \u2019Derin Sahtecilik Taray\u0131c\u0131s\u0131\u2019 eklentileri veya yapay zeka izlerini taray\u0131p belirleyen g\u00f6rsel arama ara\u00e7lar\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. Sosyal medya \u015firketleri, algoritmalar\u0131n\u0131 dezenformasyonu yaymaya de\u011fil, \u00e7\u00fcr\u00fctmeye odaklayacak \u015fekilde g\u00fcncellemeli” dedi.
\n
Hukuki anlamda da yasal d\u00fczenlemelerin getirilmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. \u00d6zlem Alik\u0131l\u0131\u00e7, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:
\n
“Kas\u0131tl\u0131 dezenformasyon i\u00e7in cezai yapt\u0131r\u0131mlar getirilmeli. Yapay zeka \u00fcretimi sahte i\u00e7eriklerin siyasi manip\u00fclasyon amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 ve kamuoyunu yan\u0131ltmas\u0131 ve negatif y\u00f6nlendirmesi su\u00e7 say\u0131lmal\u0131.”
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yapay zekan\u0131n getirdi\u011fi yenilikler, kitleleri manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bug\u00fcn sosyal medyada dola\u015fan yapay zeka \u00fcretimi videolar, ciddi bir dezenformasyon tehdidi olu\u015fturuyor. Ya\u015far \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u00d6zlem Alik\u0131l\u0131\u00e7, bu bilgi kirlili\u011finden etkilenmemek ve yanl\u0131\u015f bilginin yay\u0131lmas\u0131na arac\u0131 olmamak i\u00e7in \u00f6nerilerde bulundu. Son g\u00fcnlerde sosyal medyada yay\u0131lan videolar, izleyicileri etkileyen ger\u00e7ek\u00e7ilikleriyle…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38599,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38598"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38600,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38598\/revisions\/38600"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.egemtv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}